صفحه نخست > دانستنی های آرایش و زیبائی > دانستنی ها

ساز های زهی

ساز

ساز به ابزار نواختن موسیقی گفته می‌شود.

هر وسیله‌ای را که صدا بدهد را می‌توان ساز دانست اما اینجا منظور از ساز وسایلی است که برای اجرای موسیقی ساخته شدند.

احتمالا قدیمی ترین وسیله تولید موسیقی صدای انسانی است. بعد از آن شاید انواع سازهای کوبه‌ای و پس از آن سازهای بادی قدمت بیشتری دارند.

تولید ساز پس از انقلاب صنعتی اروپا پیشرفت زیادی کرد و انواع سازهای پیچیده و زیبا با توانایی صدا دهی عالی در اروپا تولید شده و همچنان ادامه دارد. در قرن بیستم ژاپن و اخیرا چین نیز سازهایی با کیفیت بسیار خوب تولید کرده‌اند.

بررسی و طبقه بندی و شناخت سازها را "سازشناسی" یا "ارگانولوژی" می‌نامند.

سازهای زهی

سازهای موسیقی زهی، صدا را با ارتعاش سیم یا زه تولید می‌کنند. معمولا با زخمه زدن یا ضربه زدن و یا کشیدن کمان و آرشه بر روی این زه‌ها صدای دلخواه از ساز در می‌آید.

قلب ارکسترهای قدیم و اصلی ترین هسته در ارکسترهای امروزی را سازهای زهی تشکیل می‌دهند.

بربت، رود یا عود

سازی ایرانی از رده سازهای زهی زخمه‌ای است که در خاورمیانه از جمله ایران و کشورهای عربی رواج دارد. بربت از کهن‌ترین سازهای شرقی به شمار می‌رود.

عود

تار

از سازهای زهی و ایرانی است که با زخمه نواخته میشود. تار در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و دیگر نواحی نزدیک قفقاز برای نواختن موسیقی کلاسیک این کشورها و بخش ها رایج است. واژه تار خودش در فارسی به معنی رشته است.

تار

تنبور

سازی است که دسته‌ای بلند و کاسه‌ای گلابی شکل دارد و معمولا از چوب توت ساخته می‌شود. کاسه آن به دو صورت یک تکه (کاسه‌ای) که از قدیم مرسوم بوده و چند تکه‌ای (ترکه‌ای یا چمنی) است که به تقلید از کاسه سه تار در دهه‌های اخیر ساخته شده است.

تنبور

دیوان

از جمله سازهای مضرابی است. این ساز یک ساز کردی است و یکی از سازهای خانواده تنبور به حساب می‌آید که غیر از کردستان ترکیه در مناطق مختلف کردستان ایران و کردستان عراق و کردستان سوریه استفاده می‌شود و انواع خاصی از آن در مناطق مختلف کردستان ترکیه وجود دارد. دیوان سایز بزرگتر تنبور است.

دیوان

سه تار

از سازهای زهی و مضرابی موسیقی ایرانی است که با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته می‌شود. این ساز دارای 4 سیم از جنس فولاد و برنج است که به موازات دسته، از کاسه تا پنجه کشیده شده‌اند. سه تار دارای 25 پرده قابل حرکت از جنس روده حیوانات یا ابریشم است. صدای آن ظریف و تا حدودی غمگین است و گستره صوتی آن از هنگام بم دو زیر خط حامل تا لا بمل بالای خط حامل و در نتیجه نزدیک به 3 اکتاو است.

سه تار

سنتور

ساز زهی کوبه‌ای موسیقی ایرانی است. فرهنگ دهخدا سنتور را اینگونه بازشناخته است: از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم‌های بسیاری است و با دو زخمه چوبی نواخته می‌شود. رایج ترین نوع سنتور (9خرکی) دارای 72 سیم است که به دسته‌های 4 تایی و در 18 دسته تقسیم می‌شود.

سنتور

کمانچه

 یکی از سازهای ایرانی و موسیقی خاور زمین است. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه‌ای دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد.

کمانچه

گیتار

 نوعی ساز زهی است که با پیک یا انگشت نواخته می‌شود و از این جهت که سیم‌های آن در اثر ارتعاش تولید صدا می‌کنند، به سازهای گروه کوردوفون (Cordophones)  یا زه صدا تعلق دارد. این ساز علاوه بر داشتن قدمت تاریخی قابل توجه (چه از لحاظ ساختار آن و چه از لحاظ تکنیک‌های نوازندگی) توانسته است هم گام با تحولات موسیقی غرب پیشرفت چشمگیری داشته باشد؛ که در نتیجه گونه‌های متفاوتی از آن به وجود آمده و هم اکنون جایگاه ویژه‌ای در موسیقی جهان دارد.

گیتار

ویولن

ساز زهی و آرشه ای است. این ساز کوچکترین عضو سازهای زهی-آرشه ای است. برای نواختن معمولا روی شانه چپ قرار می‌گیرد و با آرشه که در دست راست نوازنده است نواخته می‌شود. کوک سیم‌های ویولن از زیر به بم به ترتیب: می (سیم اول)، لا (سیم دوم)، ر (سیم سوم)، سل (سیم چهارم).

ویولن