صفحه نخست > دانستنی های آرایش و زیبائی > دانستنی ها

آشنایی با انواع کاشی و مراحل ساخت کاشی

واژه کاشی از نام شهر کاشان اقتباس شده که از اوایل دوران اسلامی به عنوان مرکز صنعت سفال‌سازی مشهور بود."کاشی" به قطعه سنگی مصنوعی گفته می‌شود که طول و عرض آن مختلف بوده و ضخامت آن چند میلی‌متر است، و یک روی آن دارای سطحی شیشه‌ای بوده و کاملاًّ صاف و صیقلی می‌باشد. کاشی محصولات سفالین و سرامیکی است که در ساختمان کاربرد و اهمیت ویژه‌ای داردکاشی برای تزئینات داخل و خارج ساختمان و همچنین برای بهداشت و عایق رطوبت به کار می‌رودمانند حمام‌ها، توالت‌ها، آشپزخانه‌ها و آب ریزگاه‌های عمومی و غیره. 

مراحل تهیه کاشی

نخستین مرحله انتخاب و آماده‌سازی مصالح آن می‌باشد. مصالح کاشی‌سازی خاک رسی است که ۲۰ تا ۲۵ درصد آن سلیس می‌باشد.نخست مواد اضافی و زائد و دانه‌های سنگ را از داخل آن جدا می‌کنند،بعد از شستشو و جدا کردن دانه‌های اضافی و یکنواخت نمودن خاک آن را هوا می‌دهند،بعد آن را آسیاب می‌کنند تا به گرد یکنواختی تبدیل گردد.هر قدرخاک رس تهیه شده مرغوب تر باشد در به عمل اوردن خاک آن دقت بیشتری می‌شود. بعد فوراً آن را با تسمه نقاله برای مراحل بعدی به سالن‌های دیگر منتقل می‌کنند

1 - ساختن گل 

 منظور از ساختن گل مخلوط کردن مصالح تهیه شده با آب است تابدینوسیله خاصیت پلاستیسیته درمخلوط ظاهر شده و امکان شکل دادن به آن میسر گردد.هنگام مخلوط شدن آب با خاک دقت می‌شود تاتمام ذرات خاک رس در مجاورت آب قرار گیرند.برای جلوگیری از تغییرحجم و پیچیدن قطعه در هنگام پختن مقداری سنگ چخماق آسیاب شده به آن اضافه می‌کنند.برای جلوگیری از ایجاد رنگ قهوه‌ای تند که ممکن است در اثر وجود اکسیدهای آهن در خاک رس بعد از پخته شدن باشد حدود نیم درصد اکسید کرم به آن اضافه می‌نمایند.

2 - قالب گیری 

پس از تأیید گل به وسیله آزمایشگاه از لحاظ نوع مصالح و پراکندگی، گل را قالب‌گیری می‌کنند. برای تهیه کاشی مرغوب قالب‌گیری در خلأ انجام می‌گیرد.این عمل باعث توپرشدن ومقاومت بیش تر می‌شود. شکل دادن اغلب به وسیله فشار و پرس صورت می‌گیرد، صفحات پرس دارای ویژگی‌هایی هستند که مانع چسبیدن خاک به صفحات پرس می‌گردد. مقدار آب موجود در گل باید به حدی باشد که به گل آن مقدار پلاستیسیته را بدهد که گل به راحتی در قالب شکل گرفته و جسمی تو پر به دست بیاید، همچنین مقدار آب طوری باشد که پس از پرس کاری و خارج شدن قطعه از قالب در اثر وزن خود تغییر شکل ندهد.

3 - خشک کردن

 اگر قطعه به خوبی خشک نشود یا به سرعت خشک شود ترک می‌خورد یا می‌پیچد یا تغییر حجم می‌دهد. اگر قطعه پس از خروج از پرس کاری با حرارت خشک کنند یادرمعرض هوای خشک و گرم قرار دهند سطح خارجی آن به سرعت خشک شده و برای خشک کردن قطعات مرغوب از تونل هوای گرم استفاده می‌نمایند. برای جلوگیری ازترک برداشتن و چروک شدن و پیچش سطحی هوای ابتدای تونل کاملاً مانند هوای خارج است. در وسط تونل حرارت به حداکثر لازم می‌رسد و در این مرحله کلیه آب فیزیکی قطعه متصاعد شده و قطعه کاملاً خشک می‌گردد. دتمام طول تونل رطوبت و حرارت داخل تونل اندازه‌گیری می‌شود.

4 - پختن کاشی 

کاشی در دو نوبت پخته می‌شود، بار اول قطعه سفالی را پس از خشک شدن به کوره پخت می‌برند و اغلب از کوره‌های تونلی استفاده می‌شود. ابتدا حرارت را به تدریج تا ۱۰۰ درجه سانتیگراد می‌رسانند تا آب فیزیکی قطعه متصاعد گرددو به تدریج حرارت کوره را بالا می‌برند و حدود ۲۵۰ درجه سانتیگراد کلیه رطوبت آن تبخیر می‌شود و در حرارت ۴۵۰ الی ۶۰۰ درجه آب شیمیایی آن تبخیر می‌گردد و در حرارت ۸۰۰ درجه تمام مواد آلی خاک رس از بین رفته و قطعه به مرحله شیشه ای شدن می‌رسد.

5 - لعاب دادن روی کاشی 

پس از اینکه اولین مرحله پخت به اتمام رسید و قبل از آنکه قطعه کاملاً پخته شده و به مرحله شیشه‌ای شدن برسد قطعه را از کوره خارج می نمایندو روی آن لعاب می‌پاشند. اگر کاشی گل دار باشد قبل از لعاب پاشیدن گل‌های مخصوص که از جنس لعاب بوده روی قطعه می‌چسبانند بعد روی آن لعاب می‌پاشند سپس قطعات لعاب کاری شده را روی واگن‌های مخصوص چیده و دوباره به کوره می‌برند و مرحله دوم پخت را انجام می‌دهند. لعاب روی سفال در اثر حرارت جاری شده ودر سوراخ‌های قطعه سفالی نفوذ کرده و با آن یکپارچه می‌شود. سپس کاشی‌ها درجه بندی می‌شوند و بعد از بسته‌بندی به بازار عرضه می‌شوند .

کاربردهای کاشی

کاشی برای تزئینات داخل و خارج ساختمان (بویژه در اماکن مذهبی) و همچنین برای بهداشت و عایق رطوبت به کار می‌رود. کاشی دارای ابعاد و اندازه‌های گوناگون می‌باشد به‌طوری‌که کاشی کف و دیواری را در ابعاد ۲×۲ و ۱×۲ تا ۵۰×۵۰، ۴۰/۸۰ و ۳۰*۹۰ سانتیمتر تولید می‌کنند که با رنگهای گوناگون می‌تواند یک نقاشی را در محل نصب نیز نشان دهد. کیفیت کاشی باید به نحوی باشد که تغییرات ناگهانی درجه حرارت از ۱۰۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد را به خوبی تحمل کرده و هیچگونه آثار ترک در بدنه یا لعاب آن ظاهر نشود. کاشی دیواری را برای حفظ بهداشت و رطوبت در آشپزخانه، محیط‌های بهداشتی، حمام و دستشویی استفاده می‌کنند. کاشی کف را نیز به علت ضد سایش بودن و مقاومت حرارتی و الکتریکی بالا در آشپزخانه‌ها، حمام‌ها، آزمایشگاه‌ها، رختشویخانه‌ها و کارخانجات شیمیایی به کار می‌برند همچنین کاشی باید دارای ابعاد صاف و گوشه‌های تیز باشد.استاد علی پنجه پور از مشهورترین استادان کاشی کاری ایران است.کاشی و سرامیک از محصولات عمـده خـاک رس و سـفال مـی باشـند.کاشـی هـای سـرامیکی سـطوح مکان های بهداشتی در داخل منازل وهمچنین بیمارستانها را به صورت فراگیر دربر می گیرند.امروزه به علت تنوع طرح و اندازه ، از آنها در سایر فضاهای عمومی و خصوصی استفاده می کنند و به علـت تنـوع در مقاومت لعاب در محیط های شیمیایی مختلف و فضاهایی مانند کارخانجات دارای محیط شیمیایی و یـا آزمایشگاه ها ، کاشی تنها مصالح مورد مصرف می باشد.

کاربرد کاشی

کاشی داری دو بخش است :قطعه سفالی که قسمت اصلی و استخوان بندی کاشی را تشکیل می دهد ، لعاب روی آن که ماده ای است شیشه ای ، جنس لعاب از شیشه و اکسیدهای فلزی و مواد معدنی می باشد.

کاشی دارای انواع و گونه های متفاوتی است . استفاده یا عدم استفاده از لعاب ، مهم ترین عامل تمایز انواع کاشی به شمار می آید.میزان تخلخل کاشی نیز در درجه دوم اهمیت قرار دارد. رنگ درکاشی های لعاب خورده می تواند در بافت کاشی وارد شده باشد.این رنگ می تواند رنگ طبیعی خاک رس ، یا رنگدانه ای باشد که قبل از پخت کاشی به رس اضافه شده باشد.در برخی موارد در کاشی های لعاب خورده ، رنگ ( معمولا مخلوطی ازسیلیکات سرب و رنگدانه ها ) پس ازپخت بدنه بر لعاب سطح اعمال می شود . سپس کاشی را جهت ممزوج ( شیشه ای ) نمودن لعاب با بدنه ، مجددا در کوره پخت قرار می دهند. کاشی های لعاب خورده دارای رنگ ها ، طرح ها و بافت های سطحی متنوع تری در مقایسه با نوع بدون لعاب هستند.

بخش های کاشی

انواع کاشی از لحاظ کاربرد

1 - کاشی کف ( برای استفاده در کف ساختمان ها)

 کاشی های کف به دلیل اینکه در مجاورت اصطکاک بالایی قراردارند، بایستی محکم باشند، مقاومت سایشی سطح بالا و جذب آب پایینی داشته باشند. به همین علت این نوع کاشی ها معمولا در درجه حرارت بالاتری نسبت به کاشی های دیوار پخته می شوند.به علاوه ضخامت این نوع کاشی ها معمولا از ضخامت کاشی دیوار بیشتر است.

کاشی کف

2 - کاشی دیوار( برای استفاده در دیوار های داخلی ساختمان )

  این نوع کاشی ها معمولا در درجه حرارت پایین تری نسبت به کاشی کف پخت می شوند، بنابراین جذب آب بالاتری دارند و لعاب آنها شفاف تر می باشد.

جذب آب بالا ( تا حد استاندارد ) برای کاشی ھای دیوار امری منفی تلقی نمی شود و این جذب آب بالا ، از لحاظ مسائل فنی ضروری است.

از کاشی ھای مخصوص دیوار و با جذب آب بالا به ھیچ عنوان نباید برای نما و یا خارج از ساختمان استفاده کرد.

کاشی کف را می توان برای دیوار استفاده نمود، اما کاشی دیوار را نمی توان برای کف استفاده کرد.

کاشی دیوار

 3 - کاشی پرسلانی

این نوع کاشی ھا از مواد اولیه بسیار مرغوب و با کیفیت بالا ( خاک رس سفید رنگ یا کائولینی ) تھیه می شوندودرشرایط ویژه ای ازجمله فشار پرس و دمای پخت بالا( ١٢٠٠ درجه به بالا ) پخته و محصولی بسیار مقاوم از نظر مقاومت شکست ، با مقاومت سایشی سطح بالاوبا تخلخل بسیار پایین می باشند.کاشی پرسلانی دربرابریخ زدگی، فرسایش و مواد شیمیایی از مقاومت بسیار بالایی برخوردار است. به ھمین جھت برای استفاده در مناطق عمومی پر رفت و آمد و فضاھای آزاد، کاشی ھای پرسلانی و گرانیتی ایده آل ھستند

کاشی پرسلانی

4 - کاشی گرانیتی

 در بازار ، به کاشی ھای پرسلانی بدون لعاب و پولیش خورده ( صیقل یافته ) به اصطلاح ، گرانیت گفته می شود. این نوع کاشی ھا مانند کاشی ھای پرسلانی از مقاومت بالا و جذب آب پایینی برخوردار ھستند. سنگ گرانیت با کاشی گرانیتی فرق دارد.

کاشی گرانیتی

انواع روش‌های چاپ طرح روی کاشی 

1 - روش فلت

این روش قدیمی ترین روش چاپ طرح روی کاشی است که رنگ رابه روی شابلون می ریزند و تیغه ای رنگ را روی کاشی پخش می کند. کیفیت و شفافیت طرح در این روش پایین است.

روش چاپ فلت

 

2 - روش روتو 

این روش چاپ طرح برروی کاشی مناسب تر از چاپ فلت است، ابتدا طرح کاشی به وسیله لیزر بر روی سیلندرھای استوانه ای حک می شود و سپس به وسیله تماس سیلندر بر روی سطح کاشی ، طرح چاپ میشود. این روش چاپ برروی کاشی دارایکیفیت بالاتر و ظرافت بیشتری رادارد.

روش  روتو

 

3 - روش دیجیتال

امروزه این روش بھترین و با کیفیت ترین روش چاپ طرح بر روی کاشی است. مبنای کار این روش تقریبا مانند پرینتر ھای معمولی است و دراین روش چاپی،پرینترهابدون ھیچ تماسی با سطح کاشی ، طرح رابرروی کاشی چاپ می کنند. فناوری این نوع چاپ(دیجیتال) ،امکان چاپ طرح بر روی کاشی ھای استراکچر ( برجسته ) را نیز فراھم کرده است.

روش دیجیتال

4 - چاپ روی کاشی به روش UV 
یکی دیگر از روش های چاپ برروی کاشی و سرامیک روش چاپ UV یا استفاده از اشعه فرا بنفش است. استفاده ازاین روش چاپ، روی کاشی موجب کاهش محدودیت ابعاد چاپ می شود به طوری که امکان چاپ روی سطوح بیشتر از یک متر مربع بدون محدودیت و به صورت چاپ یک تکه میسر می شود. یکی از ویژگی های چاپ روی سطوح گوناگون بخصوص کاشی به روش UV برجسته بودن طرح می باشد که زیبایی خاصی به طرح چاپ شده می دهد. همچنین چاپ به این روش مخصوص، فضای درون ساختمان می باشد و طرح چاپ شده نباید در معرض نور مستقیم آفتاب قرار بگیردوبرای افزایش طول عمر طرح چاپ شده روی کاشی از پوشش دادن مواد خاص و براق کننده روی کاشی پس از چاپ استفاده می شود.

چاپ کاشی به روش یو وی

 

5 - چاپ کاشی به روش سابلیمیشن
چاپ کاشی و سرامیک به روش سابلیمیشن از جمله روش های متداول چاپ روی کاشی برای فضای درونی ساختمان است. چاپ به روش سابلیمیشن بدون هیچ محدودیت رنگ صورت می گیردودراین روش،طرح ها بسیار براق تر از دیگر روش های چاپ می باشد. با استفاده از این روش می توان طرح یا عکس دلخواه خود را به صورت چیدمان پازلی و تابلو کاشی پازلی سفارش داد. از معایب چاپ کاشی به این روش می توان به غیر قابل شستشو بودن به طور مداوم و خش پذیر بودن چاپ اشاره کرد. همچنین در این روش بهتر است که کاشی های چاپ شده در مقابل نور مستقیم آفتاب قرار نگیرند و فقط در فضای داخل ساختمان استفاده شوند در غیر اینصورت قرار گیری در معرض نور مستقیم آفتاب سبب کم رنگ شدن یا به کلی پاک شدن طرح چاپ شده به مرور زمان می شود.

روش برش کاشی هرچه باشد نیاز به پخته شدن دارد تاسخت شود.خلوص رس ،دفعات پحتن ودمای کوره عواملی هستندکه درتعیین قیمت وکیفیت کاشی تاثیرگذارند.دمای کوره از900تا2500درجه فارنهایت متغیراست.هرچه دمای کوره مترباشدتخلخل کاشی بیشتتربوده ولغاب نرم تراست.دنای بالاتر،کاشی متراکم ترولعاب محکم تری تولید می کند.

روش چاپ سابلیشمن

انواع روش های پخت کاشی

1 - تک پخت 

سیستم تک­‌پخت روش جدیدتر و مشکل­تری است. در این روش بدنه و لعاب در یک دوره و به صورت همزمان پخته می شوند و طراحی فرمول بدنه های سرامیکی و لعاب به صورتی خواهد بود که شرایط تحمل حرارتی نسبتاً یکسانی داشته باشند. محصولات در این روش تفاوت های عمده ای از نظر خواص ویژه با محصولات روش دو پخت دارند. این روش عمدتابرای کاشی‌‌ های کف مطرح است. در اسپانیا و ایتالیا از این روش برای تولید کاشی دیواری نیز استفاده می‌شو.در این روش بدنه کاشی و لعاب آن ھر دو ھمزمان و در درجه حرارت بالا پخت می شوند و فقط یک بار کاشی وارد کوره می شود. معمولا کاشی های پرسلانی که بایستی جذب آب بسیار پایین داشته باشند به این روش پخت می شوند.سیستم تک­‌پخت روش جدیدترومشکل­تری است. در این روش بدنه و لعاب در یک دوره و به صورت همزمان پخته می شوند و طراحی فرمول بدنه های سرامیکی و لعاب به صورتی خواهد بود که شرایط تحمل حرارتی نسبتاً یکسانی داشته باشند. محصولات در این روش تفاوت های عمده ای از نظر خواص ویژه با محصولات روش دو پخت دارند. این روش عمدتابرای کاشی‌‌ های کف مطرح است. در اسپانیا و ایتالیا از این روش برای تولید کاشی دیواری نیز استفاده می‌شو.دراین روش بدنه کاشی و لعاب آن ھر دو ھمزمان و در درجه حرارت بالا پخت می شوند و فقط یک بار کاشی وارد کوره می شود. معمولا کاشی های پرسلانی که بایستی جذب آب بسیار پایین داشته باشند به این روش پخت می شوند.

2 - روش دوپخت

در این روش محصولات مورد نظر طبق سایز،طراحی وازمواداولیه غیرفلزی (کائولن، فلدسپار، تالک، دولومیت، سیلیس و… ) جهت تولید بدنه های آنها استفاده می گردد.بدنه های تولیدی خام در بخش پرس شکل دهی می شوند و پس ازبررسی خواص مکانیکی وشیمیایی به بخش درایر وسپس به کوره منتقل می گردند. محصول در کوره تحت عملیات حرارتی طی زمان خاصی پخته می شود. این امرمنجر به استحکام بالای قطعات تولیدی با استانداردهای ویژه آن محصولات می گردد.در مرحله اول فقط بدنه پخت و زینتر می شود ولی در مرحله بعدی پس از لعابکاری و دکوراسیون، محصولات مورد نظر به کوره پخت لعاب منتقل و سپس لعاب به همراه بدنه زینتر می شود. در حقیقت لعاب در آن دما نسبت به بدنه دارای تحمل حرارتی کمتر بوده و لعاب روی بدنه ذوب می گردد و حالت شیشه ای پیدا می کند. در این مرحله لعاب دقیقا شکل بدنه را به خود می گیرد. از اصول مهمی که در این فرآیند باید تحت کنترل قرار گیرد، انطباق ضرایب انبساط حرارتی بدنه و لعاب می باشد. ضریب انبساط حرارتی به جنس مواد اولیۀ لعاب و بدنه و میزان حرارت انتقال یافته در یک زمان خاص بستگی دارد.

3 - روش سه پخت 

برای اعمال طرح ھا و دکور ھای خاص تر روی کاشی ھای آماده و پخته شده ، کاشی ھا وارد کوره می شوند و طرح ھا بر روی آن ھا پخت می شوند.

خصوصیات کاشی

 1 -تاب کاشی 

کاشی به ھیچ عنوان نباید تاب تقعر داشته باشد. کمی تاب تحدب برای کاشی به خصوص کاشی ھای دیوار مشکلی پیش نمی آورد.( کاشی ھای دیوار به علت جذب آب بالا ، می توانند اندکی تاب تحدب داشته باشند ) بنابراین اگر کاشی را از سمت سطح لعابدار بر روی زمین صاف قراردھید ، یا نباید ھیچ درزی بین کاشی و سطح باشد و یا بایستی کمی دو طرف کاشی فاصله اندکی با زمین داشته باشد.

اما اگر مرکز کاشی با فاصله از سطح زمین قرار گیرد ، آن کاشی مشکل فنی دارد.

2 -  لعاب 

لعاب روی سطح کاشی از لحاظ ظاھری نباید مشکل خاصی داشته باشد. یک راه ساده برای تشخیص کیفیت لعاب، دقت به بازتاب نور لامپ بر روی لعاب است. ھرچه این تصویر شفاف تر باشد ، کیفیت لعاب بالاتر است.

3 - جذب آب بیش از حد مجاز 

یک کاشی نباید بیشتر از حد مجاز جذب آب داشته باشد. یک آزمایش ساده اما غیر دقیق این است که چند قطره آب پشت بدنه کاشی ریخته شود و بین ۵ تا ١٠ دقیقه صبر شود. در کاشی ھای پرسلانی وگرانیتی ھیچ گونه (یا بسیار اندک) جذب آبی نباید مشاھده شود.در کاشی ھای کف سرامیکی جذب آب بایستی به مقدار کم باشد.در کاشی ھای دیوار ھم که،مشاھده جذب آب بالا،طبیعی است.

4 - مقاومت در برابر مواد شیمیایی

یک کاشی مرغوب در برابر مواد شوینده بایستی مقاوم باشد و تغییر شکل ندھد. برای تست مقاومت در برابر مواد شیمیایی و شوینده ، می توان چند روز قبل از خرید نھایی ، یک نمونه از طرح انتخاب شده را خریداری نمود و پس از ریختن کمی ماده شوینده ، آن را برای چند روز به ھمین حال گذاشت. پس از چند روز نباید کاشی تغییر شکل داده باشد.

مقاومت در برابر مواد شیمیایی

5 - شکنندگی

کاشی نباید با فشار ھای جزئی و ضربات آرام بشکند.